Sağlıklı ve verimli bir iş yaşamı sürmenin gerekliliklerinden bir tanesi hiç şüphe yok ki iş yaşamı ve sosyal yaşam arasındaki dengedir. Bu konu birçok araştırmaya konu olmuştur. Sohbetler arasında da sıkça yer almaktadır.

·Ben iş yaşamımla aile yaşamımı asla karıştırmam

·Eve asla iş götürmem

·İş deki sıkıntılarımı eve yansıtmam

Bunlar çoğu kez dile getirilen ifadelerdir. Veya başarıya ulaşmak için fedakârlık yapmak gerekir şeklinde bir yaklaşım da sergilenebilmektedir.

Sonuçta gerçek olan bir şey vardır ki oda öncelikli olarak tüm bu yaşamı sürdürecek olan bireyin sağlıklı bir şekilde ayakta kalmasıdır. Yani siz; Hangi pozisyonda olursanız olun hiç fark etmez.

Uluslararası bir derginin(*) aralık sayısında bu konuyu ele alan bir çalışmayı okudum;

“Bir CEO’nun itirafları”

Gerçekten iş özel yaşam dengesi konusunda birçok noktayı ele almıştı.

Konunun içindeki kişi, Alteon WebSystem’ in CEO’ su Dominic Orr.

Dominic Orr’nun iş ve aile yaşamı arasındaki itiraflarını ele alan yazıda çarpıcı ifadeler var;

“Daha iyi iş yaşamı için yapılan fedakârlıklar. Orr, bu fedakârlıkları isteyerek yapmış. Ancak iş dünyasının basamaklarını tırmanmak sadece zamanından çalmakla kalmayıp, karakterini de değiştirmiş. İş yaşamında acımasız agresif olmakla övünen, eve her gittiğinde bu kimliğinden kurtulamayan, şimdi ise bu tercihinin sonuçlarına katlanmak zorunda” kalan bir insan.

Benliğinizi değiştiren ve sizi siz olmaktan çıkaran bir iş yaşamı. Her ne kadar başarıyı yakalamış gibi olsanız da yaşamın amacından uzaklaşmış bir hayat. Yaşam boyu insanlar ne için mücadele eder. Hayatı devam ettirip mutlu olmak için değil mi? Hangi seviyede olursak olalım temel nokta mutlu olabilmek değil mi?

Dokuz yıl boyunca terapistle çalışan Orr, iş kolikliğin kendisini ailesine yabancılaştırdığını anlamış.

İşte bazı itiraf cümleleri;

·Oğlumla hiç ilişkim kalmadığını fark ettim.

·Özel hayatımı da ihmal etmemin sonucunda işyerinde yavaş yavaş acımasız bir patrona dönüştüm.

·Aleyhime dönüşecek şekilde liderlik vasıflarım geriledi.

Orr, tedavi için gittiği terapiste amacını açıklar;

·Oğlunu geri kazanmak

·İş stresiyle başa çıkabilmek

·Daha az pişmanlık hissetmek

·Bütünlüğü olan bir insan olarak ölmek

Bu son cümle Orr’ un gerçek niyetini açıklamıştı.

Gerçek amaç. Sizin gerçek amacınız nedir? İşte bunu doğru olarak tanımlayabilmek gerçekten çok önemli. Çünkü yaşamınızı ona göre yönlendiriyorsunuz. Ama her zaman söylediğimiz gibi yaşam yolculuğunda sağlıklı bir birey olarak ayakta kalmayı unutmadan. Çevremize de pozitif bir berraklık yayarak.

Kendisini işe adamış ve hayatını doğru planlayamamış bir insan olarak Orr; yaşamın bazı mutlu anlarını bile iş temposuna değişmemiş ve o anları iş temposunu yavaşlatmak için bir gerekçe olarak görmemiş;

·HP’ de yönetici olarak çalıştığı dönemde ikinci çocuğu dünyaya geldiğinde o doğumun ertesi günü CEO ile görüşmek üzere Kaliforniya’ ya uçmuş.

·İş seyahati nedeni ile annesinin cenaze töreni üç gün gecikmeli gerçekleşmiş.

HP’ de art arda terfilerle yükselen Orr, Japonya HP’ ye atanmış. Ve oradan bir yaşam dersi;

“İş gücünü emekliye ayırmak veya yeni bir görev tanımıyla azaltmak zorunda olan Orr, çalışanlardan birinin eşinden gelen ve eşinin tekrar işe alınması için yalvaran ifadeler yer alan mektubu aldığında, ilk kez iş hayatında başarılı olmanın iyi bir insan olmakla uyumlu olup olmadığını sorgulamaya başlamış.”

Orr profesyonel hayatında kazanırken aile hayatında kaybetmeye devam etmiş. Çocuklarıyla yapılan ciddi kavgalar, oğlunun kendini kaybettiği bir anda babasının arabasına ciddi hasarlar vermesi ve eşinden ayrılışı.

Sorunların çözümüne yardım almak için gittikleri bir aile psikoterapistinin önerisi işin özünü ortaya koyuyor;

“Oğlun Alvin’e patronluk taslamak yarar sağlamaz; ona sorunlarını yeniden tanımlaması ve çözüm bulması için yardım etmek daha iyi olur.”

Diğer yandan iş yaşamı. Şirket büyüyor ve halka arz çalışmaları devam ediyor. Ve böyle bir ortamda iş yaşamı ile ilgili noktalar;

·Orr insanların kendilerine karşı dürüst olduklarına inanmış ve onların vasat fikirlerle övünmemelerini istemiş

·Kaba bir biçimde entelektüel dürüstlük sözünü ilke edinmiş

Benim açımdan fikir her zaman fikirdir. Uygulamaya konulabilir veya konulmayabilir. İnsanlar övünebilirler de. Sadece ret olsa bile tarzını iyi seçmek gerektiğini düşünüyorum.

Destek aldığı psikoterapist Ceyton’ un bir sözü;

“Yöneticilerle çalışırken sorun, başarılarının doruğundayken gerçek değişimlere odaklanamayacak kadar yüksekte olmalarıdır. Genellikle ruhsal, zihinsel açıdan zor bir döneme girmedikleri sürece de değişiklik meydana gelmez.”

Ve sonuç;

·2002 yılında baba oğul Japonca öğrenmek üzere Tokyo’ ya gitmiş. Beraber kursa gidip ödev yapmak, sınıf arkadaşlarını çekiştirmek, evleri için alışveriş yapmak. Sonuçta ortak yaşanan duygular ve paylaşmak. Orr, o dönemi hayatının en mutlu dönemi olarak tanımlamış.

·Kızı Adriana’nın “Bu işi seviyorsan geri dönmelisin. Bu alanda iyisin ve değiştin” sözlerinden cesaret alarak, ara verdiği iş yaşamına geri dönmüş.

·Bir gün bir iş toplantısı sırasında, çalışanlardan bazılarının doğum günü kutlama programı çerçevesinde Meksikalı bir müzik grubu aniden toplantı odasına girmiş. Orr’un neşeli bir iş ortamı yaratma projesinin bir parçası olarak.

·Orr, günden güne çevresi ile daha sevecen ilişkiler kurabilen bir lider olmaya çalışıyormuş.

·Eyleme geçmeden önce yakınlarının ve çalışanlarının duygu ve görüşlerini göz önünde bulunduruyormuş.

·Özellikle de ailesinin duygularını her şeyden üstün tutuyormuş.

Burada paylaşılanlar size bir şeyler hatırlatıyor mu? “Değişimin önündeki en büyük engel kendiniz olabilir misiniz” diye. Söylemlerinizde değişim sözcüğü ne kadar çok yer alsa bile... Çalışanlarınızın ve ailenizin duygularına hitap edebiliyor musunuz? Siz yerine sen diyebiliyor musunuz? Yoksa sadece benliğiniz mi önemli?

(*Fortune Türkiye/Aralık 2007)