Rakamlar dün yayımlandı. Düşük büyüme tarımdışı istihdama sınırlı ölçüde yansımış görünüyor. Tarımdışı sektörlerde toplam istihdam artışı yüzde 2,5. Sayı olarak da istihdam 408 bin artmış. Kontrol etmedim ama hatırladığım kadarıyla tarımdışı istihdamda hızlı artışın başladığı 2004'ten bu yana ilk kez istihdam artışı bu kadar düşük gerçekleşiyor. Bu sonuç büyük ölçüde sanayide istihdam artışının sıfır(!) olmasından kaynaklanıyor. Bu hem iyi hem de kötü haber. Kötü haber, çünkü büyüme düşük kaldıkça (yüzde 4-5 arasında) istihdam artışı da düşmeye devam edecek demektir. İyi haber, değerli Yeni Türk Lirası’nın sıkıştırdığı sanayide verimlilik artışları hızlanıyor olabilir.

İşgücü piyasasına genel eğilimler itibariyle baktığımızda şu gözlemleri yapmak mümkün:

1-İşsiz sayısı 2007’nin 2. yarısından başlayarak yavaş ama kararlı bir tempoyla artıyor. Tarım dışında işsiz sayısında artış 56.000, toplamda 89.000.

2-Tarımda istihdam düşüşü eylülde oldukça yüksek: 176.000. Tarım istihdamında 2004’ten sonra hızlı bir çözülme yaşanmış, ancak son aylarda durmuştu. Eylül rakamları çözülmenin yeniden başladığının işareti olabilir mi? Sonuçta genel işsizlik oranı tarım istihdamındaki yüksek düşüş nedeniyle yüzde 9,1’den 9,3’e yükselmiş bulunuyor

3-Tarımdışı işsizlik oranı yatay seyrine devam ediyor. 2006 ve 2007 eylül oranları eşit: Yüzde 12.

4-Ancak bu bizi aldatmamalı. Tarımdışı işgücü artışı uzun dönem eğiliminin altında. Artış yüzde 2,5 ile sınırlı. Normali yüzde 3’ün üzeri. Dolayısıyla işgücüne katılım ve istihdam oranları düşüyor. İlki yüzde 49,1’den 48,9’a, ikincisi yüzde 44,6’dan 44,3’e gerilemiş bulunuyor. Bu gerileme potansiyel işsizliğin artmakta olduğunu söylüyor. Bir teselli: Kadın işgücündeki artış sayesinde kentsel katılım oranında az da olsa artış var: Yüzde 45,9’dan 46,2’ye.

5-Ancak kadın işgücündeki artış istihdam olanaklarındaki daralmayla birleşince kadın işsizlik oranı tırmanışını, özellikle yükseköğrenim mezunları arasında sürdürüyor. Tabloda yok ama rakamları vereyim. Yükseköğrenim işsizlik oranı erkeklerde yüzde 8,4’ten 8,6’ya çıkarken kadınlarda yüzde 15,8’den yüzde 18’e fırlamış durumda. Kadın sivil toplum kuruluşlarına duyurulur.

Sonuç olarak eylül ayı işgücü piyasası istatistikleri şunu söylüyor: Bundan böyle büyüme yüzde 4-5 arasında, yani düşük düzeyde seyrettiği takdirde tarımdışı istihdam artışı 400 bin civarında kalacaktır. Bu artış potansiyel işgücü artışını absorbe etmek için çok yetersiz. Dolayısıyla işsizlik artarken katılım ve istihdam oranları da gerilemeye devam edecektir. Bu gidişat orta vadede Türkiye siyasetini sarsar. Söylemiş olayım.

Tarım dışı istihdam, işgücü ve işsizlik: 2006 (Eylül) 2007 (Eylül) 

18.12.2007 | Seyfettin Gürsel | Referans Gazetesi