Göreviniz iş başvurularını değerlendirmek ya da işe alınacak elemanlarla direkt mülakat etmekse bilmeniz gereken birtakım kurallar var. Özellikle direkt mülakat sırasında dikkat etmeden soracağınız bazı sorular, karşınızdaki insanı son derece rahatsız edebilir. Kişilerin direkt özel yaşamlarına ilişkin soracağınız bazı sorularla belki de şirketiniz için çok yararlı olacak bir kişinin kaçarcasına ayrılmasına neden olabilirsiniz.

Öncelikle ırk, cinsiyet ya da sakatlıklara ilişkin ayrımcılık yaratacak sorulardan kaçının. Kişilerin özel yaşamına girmek hem riskli hem de gereksizdir. Gerekli olan adayın işi, işin gerektirdiği zamanlarda ve yeterli biçimde yapıp yapmayacağıdır.

Şu soruları sormayın

■ Çocuklarınız hastalanırsa onlara kim bakacak?

• Eşiniz yolculuk etmenize ya da gece eve dönmemenize karşı çıkar mı?
• Cumartesileri çalışmak zorunda kalırsanız kocanız ne der?
• Çocuk sahibi olup bir aile kurmayı düşünüyor musunuz?
• Bir kadın olarak çalışmak sizce nasıl bir şey?
• Siyahlardan oluşan bir ekipte çalışma fikri size nasıl geliyor?
• Kapak kızlarından iğrenmek gibi bir huyunuz yoktur, değil mi?

Bu soruların tümü ayrımcı görünmeyebilir. Bu sorula­rı adayların hepsine soracak olursanız, bazıları gerçekten de ayrımcı sayılmaz. Buradaki sorun, bazı soruları bazı adaylara sormakta yatmaktadır. Adaylar sorularınız yü­zünden rahatsızlık ya da kuşku duyarlarsa güvenleri sarsılabilir ve görüşmeye verimli biçimde katılamazlar. Eğer işi alamazlarsa sizi sorularınızdan ötürü suçlayabilirler.

Bu tür soruların bir başka tehlikesi de, yanıtları duyduğunuzda yanlış sonuçlara varmanıza neden olabilmektedir. Çocuklara kimin bakacağı aslında sizi ilgilendirmez. Önemli olan, işin neler gerektirdiğini açıkça ortaya koymak ve adayın bu gerekleri yerine getirip getirmeyeceğini anlamaktır. Bu, başvuran şu anda bir başka yerde çalışıyorsa daha kolay olacaktır. Eğer öyle ise işe devamsızlığıyla ilgili bilgi alabilirsiniz. Öyle değilse sizin taleplerinize karşılık vermekte ne tür güçlükler çekebileceğini kendisine sorabilirsiniz. Bu talepler etkin bir başarı için gerekli oldukça ve belirli gruplara ait kişileri işe başvurmaktan caydırmak için uydurulmuş olmadıkça, her adayın bunları karşılayıp karşılayamayacağını araştırabilirsiniz.