“Daha fazla dayanamayacağım”, “Elimden daha fazlası gelmiyor”, “benden bu kadar” vb. bir sürü ünlem cümlelerini duyuyoruz etrafımızdaki insanlardan. Bu cümleler genellikle tükendiğini iddia eden yönetici ya da işgörenlerin serzenişlerini yansıtmaktadır.

İş dünyasında son dönemlerde sıklıkla işitilen bir kavram dikkati çekmekte:”tükenme” Bu kavram bitmek-tükenmek gibi bir anlam mı içeriyor yoksa bir şeylerin yok olması anlamını mı taşıyor şeklinde bir soru geliyor insanın aklına. Biraz araştırınca bu kavramın psikoloji ile hatta psikiyatri ile bile ilgili olduğuna tanık oluyoruz.

“Daha fazla dayanamayacağım”, “Elimden daha fazlası gelmiyor”, “benden bu kadar” vb. bir sürü ünlem cümlelerini duyuyoruz etrafımızdaki insanlardan. Bu cümleler genellikle tükendiğini iddia eden yönetici ya da işgörenlerin serzenişlerini yansıtmaktadır.
       Tükenme, bireyin uzun süren bir evrede yoğun stres altında kalması sonucunda hissettiği bir duygusal boşluk hali ya da yaşam enerjisinin azaldığını hissettiği ruh halidir. Tükenme, çalışanların çalışmalarına bağlı olarak karşı karşıya kaldıkları insanlarla diyaloglarından kaynaklanabileceği gibi, içinde bulundukları iş ortamına bağlı olarak da ortaya çıkabilmektedir. Genellikle idealist, mükemmeliyetçi kişilik yapısına sahip olan bireylerde tükenme duygusunun daha yoğun olarak görüldüğünü söylemek mümkün.
       Tükenme duygusuna yol açan unsurlar nelerdir?
       - Yoğun stres altında kalmak,
       - Aşırı iş yoğunluğu,
       - Kişisel olarak durgun bir kişilik yapısına sahip olmak
       - Çalışma ortamındaki sorunlar
       
ANLAMAK ÇOK KOLAY
       Tükenmiş bir kişi olup olmadığınızı anlamak oldukça kolaydır, bu noktada tükenmişliğin belirtilerini şu şekilde sıralamak mümkündür:
       Fiziksel Belirtileri:
Kendini yorgun hissetme,
Kas ağrıları
Kolaylıkla hastalıklara yakalanma
       Duygusal Belirtiler
Umutsuzluk,
Çaresizlik,
Depresyon,
Kararsızlık
       Tükenme duygusunun yaşanmasına neden olan bir unsur, bireyin işine bağlanamaması ya da işinden hoşnut olmaması olabilmektedir. Diğer bir ifade ile kişinin işinden tatmin duymamasıdır. Bireyin tatminsizliğine bağlı olarak daha fazla tükenme duygusuna kapıldığını söylemek mümkün.
       
       Tükenmişlik konusunda yapılan bilimsel araştırmalarda, bankacılık, hemşirelik, öğretmenlik, ve yöneticilik meslek ve görevlerinde bulunan bireylerin yoğun strese maruz kalmalarına bağlı olarak, tükenme hissine daha yakın oldukları ortaya çıkmaktadır. ( Bu konuda yapılan araştırmalar hakkında bilgi sahibi olmak için bakınız: Shirom, A. (1989) Burnout in work organizations. In C.L. Cooper and I.T. Robertson (Eds.) International Review of Industrial and Organizational Psychology, New York: Wiley)
       
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
       Bu durumda bireyin tükenmişlik duygusundan kurtulması için aşağıdaki çözümler önerilebilir:
İşinizi beğenmiyorsanız işinizi değiştirin,
İşyerinizi beğenmiyorsanız işyerinizi değiştirin,
Yaptığınız iş sıkıcı ise değişik işlere de zaman ayırarak monotonluktan uzaklaşın,
Probleminizi tanımlamaya çalışın,
Tanımladığınız problemi çözmek için üstlerinizden yardım talep edin,
Esnek çalışma saatleri uygulamaya çalışın.
Sıkıntı hissettiğiniz noktaların üzerine gidin ve çözüm bulmaya çalışın.
Kendinize yeni işler bularak sıkıntılarınızı aşmaya çalışın.
       Günümüzün yoğun stres ortamının bireyleri tükenme noktasına getirdiği görülmektedir. Esnek çalışma saatleri uygulayarak, monotonluktan uzaklaşarak, tatilinizi kaybetmemeye çalışarak tükenme duygusunu yaşamaktan kısmen kurtulabilirsiniz.